الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٤ - شرح وجود معناى تأكيد در«اما»

خبر « إن » لا يتقدم عليها، و أجاز ذلك المبرد و من وافقه على تقدير إعمال الخبر.

ترجمه:

شرح وجود معناى تأكيد در «امّا»

مصنّف گويد:

و امّا وجود معناى تأكيد در « أمّا » :

بايد بگوئيم: بندرت ديده شده كه كسى اين معنى را براى « امّا » ذكر كرده باشد و من نديدم شخصى كه شرح اينمعنا را محكم و متقن بيان كردده باشد مگر زمخشرى، وى گفته است: فائده « امّا » در كلام اينستكه بكلام تأكيد زائدى مى‌بخشد مثلا وقتى مى‌گوئى:

زيد ذاهب صرفا از كلام استفاده ميشود كه زيد صفت رفتن برايش ثابت است و اگر قصد شما تأكيد اينمعنا بوده و بخواهيد برسانيد كه زيد بطور قطع و حتم ذاهب است و مسلّما در صدد ذهاب بوده و اينفعل صدورش از او لازم و يقينى است مى‌گوئى امّا زيد فذاهب.

و بخاطر همين نكته است كه سيبويه در تفسير اين عبارت گفته است:

معناى « امّا زيد فذاهب» مهما يكن من شيى‌ء فزيد ذاهب مى‌باشد.

و اين تفسير سيبويه مشعر به دو فائده است:

الف: بيان اين معنا كه امّا بر تأكيد دلالت دارد.

ب: بيان اين نكته كه در آن معناى شرط وجود دارد.

پايان كلام زمخشرى‌

سپس مصنّف مى‌گويد:

بين « امّا » و « فاء » يكى از شش امر فاصله ميشود:

١- مبتداء همچون آيات سابق الذكر.